ذکر روز جمعه::اللهم صل علی محمد و ال محمد::

اخبار سالنامه مراقبه

IMAGE
سالنامه مراقبه 1393 منتشر شد
دوشنبه, 21 بهمن 1392
به نقل از روابط عمومی موسسه بهداشت معنوی - دبیر انجمن فرهنگی معنویت نوین، جناب حجت الاسلام و... ادامه مطلب...
IMAGE
سالنامه مراقبه 1392 منتشر شد
سه شنبه, 01 فروردين 1391
پس از پنج ماه تلاش و همکاری گروه سبک زندگی و گروه معنویت کاربردی انجمن فرهنگی معنویت نوین... ادامه مطلب...
IMAGE
نحوه استفاده از سالنامه
یکشنبه, 06 فروردين 1391
روح ما گنجینۀ بی­پایان استعدادهای معنوی و سرمایۀ عظیمی برای رشد و شکوفایی است. از سوی دیگر... ادامه مطلب...

حدیث

رسول خدا صلی الله علیه و آله : أَلدّالُّ عَلَى الْخَيْرِ كَفاعِلِه؛ كسى كه ديگران را به كار نيك راهنمائى كند گـويـا خـود، آن را انـجـام داده اسـت. وسائل الشيعه: ج 11، ص 398

مراقبه ومحاسبه درگفتاربزرگان:
محاسبه نفس و اثر آن در سلوک سالکین از اسرار الصلوة میرزا ملکی تبریزی صفحه 28
اعمال چه بدنی و چه قلبی، در موفقیت و شکست تأثیر گذار است، و نیز هم چنین اعمال بدنی و قلبی، در قبول الهام از فرشتگان و وسوسه از شیطان موثرند، و اینها منشأ کارها و حرکات آینده خواهند بود، پس هرگاه بنده توفیق یافت و از دل خویش مواظبت نمود، و خود را تحت مراقبت پروردگارش قرار داد، از حال فعلی خود و فراهم بودن موجبات و اسباب خیر و شرّ، به نورانیت و ظلمت و تاریکی اعمال گذشته اش آگاه خواهد شد، و علت و سبب بلاهایی که به سرش می آید، و سبب توفیق و خذلان آینده را در میابد.
بنا براین تأثیر این مراقبت و مواظبت، تدارک گذشته است به استغفار و توبه و تغییر آینده است به دعا و استعاذه به پروردگار.
دلیل و توصیه من در فهم و درک آثار اعمال، همین است. و هر که به این خیر، موفق گردید، به خوبی و نیکی محاسبه نفس که از ائمه معصومین(علیهم السلام) وارد شده است، پی خواهد برد که فرمود از ما نیست کسی که به حساب نفس خویش نمی پردازد.
 

عمده ي وظايف سالك ( راه خدا) پس از انجام توبه صحيح چهارچيز است كه آنها را اركان اربعه ي سلوك مي نامند و عبارتند از :
 
مشارطه، مراقبه، محاسبه و معاتبه يا معاقبه
(رساله لقاء الله ميرزا جواد ملكي تبريزي)
 


ازتوصيه هاي عملي حضرت آیت الله بهجت
 
۱- هر شب محاسبه نفس کنید، حاسبوا قبل ان تحاسبوا ، قبل از اینکه به حساب شما برسند خود به حساب خود برسید.
۲- من عمل بما علم، علّمه الله علم ما لم یعلم .هر کس به آنچه می داند عمل کند خداوند دانش آنچه را نمی داند به او خواهد آموخت.
۳- هر کس محاسبه نفس کند و نیز به علمش عمل کند، خداوند محاسبه آخر عمر را به او الهام خواهد کرد..
 
وقت خواب , چهار - پنج دقيقه اي در كارهايي كه روزانجام داده ايد, فكر كرده و يكي يكي از نظر خواهيد گذارنيد, هر كدام مطابق رضاي خدا انجام يافته , شكر بكنيد و هر كدام , تخلف شده استغفار بكنيد و هر كدام , تخلف شده استغفار بكنيد. واين رويه را هر روزادامه دهيد. اين روش اگر چه در بادي حال . سخت و در ذائقه نفس تلخ مي باشد, ولي كليد نجات و رستگاري است .علامه طباطبايي


مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، ج22، ص: 115
بزرگان و گذشتگان صالح ما را عقیده بر آن بود كه هركس اهل محاسبه ی نفس نیست، یا اصلاً به جهان دیگر ایمان ندارد و یا آنكه عقل سلیم ندارد و الاّ چگونه مى شود كسى ایمان و اعتقاد داشته باشد به اصلى كه قرآن مى گوید: «اگر به وزن ذره اى انسان عمل نیك یا عمل بد داشته باشد، در آن جهان آن عمل را مى بیند و به آن ملحق مى شود» و در عین حال بى حساب كالاى عمل را پیش بفرستد و نفهمد چه كرده و چه مى كند؟ .


محاسبه نفس را به دو صورت بايد مورد بحث قرار داد.
1- محاسبه اعمال به وسيله خود شخص 2- محاسبه به وسيله حافظان اعمال
محاسبه‏اى كه به وسيله خود انسان از خودش به عمل مى‏آيد آسان‏ترين برآورد و ساده‏ترين حساب است اما مشكلترين سدى كه در اين راه وجود دارد نفس امّاره‏اى است كه آدمى را از توجه به محاسبه اعمالش منصرف مى‏سازد و كمتر كسى است كه شب در خلوت تنها دفتر و قلمى بردارد و اعمال زشت و زيبايى كه در روز به پايان رسيده، مرتكب شده يادداشت كند و با جمع و تفريقى خود را در ترازوهاى انصاف بسنجد.
بازرگانان معمولا عمليات خود را در دفتر روزانه و دفتر كل يادداشت مى‏كنند و از اين طريق به آسانى مى‏فهمند كه چقدر سود برده يا زيان كرده‏اند و چه ميزان به اشخاص بدهكارند و چه مبلغ بايد بابت ماليات، پرداخت كنند و چه نوع كالايى وارد كرده‏اند و چه مقدار به فروش رسانيده‏اند و كالاهاى موجود در انبارشان چه چيزهايى است؟ خلاصه تمام سرمايه آنان اعم از منقول و غير منقول و نقدى و جنسى با يك نگاه سطحى معلوم مى‏گردد ولى كمتر كسى است كه اعمال نيك و بد خويش را در دفاترى به شماره آورده و به بند حساب كشيده باشد و گويا بدكارى بى‏زيان و  محاسبه نفس يا روش پيشگيرى از وقوع جرم، ص: 88
نيكوكارى بى‏سود است. از اين رو نياز به احصاء و آمار كردن ندارد! حتى كمتر كسى است به هنگام شب كه كار روزانه به پايان مى‏رسد به اعمال روزش بينديشد و كارهاى نيك و بد خويش را جداگانه بررسى كرده و آنها را دوباره در مخزن بايگانى كند

محاسبه عبارت است از اين كه انسان در هر شبانه روز يك وقتى را معين كند كه به حساب نفس خويش برسد كه چه اعمالى را انجام داده و طاعت ها و گناهانش ‍ را موازنه و سنجش نمايد مرحوم نراقى در جامع السعادات

حساب کشیدن از خود سبب می شود انسان نسبت به اعمال نیک و بد و نیتی که در آنها داشته آگاهی و بیداری کسب کند و همین تجدید نظر در کارها و حساب کشیدن از آنها از تکرار اشتباهات جلوگیری می کند
نباید هیچ گاه از حساب خود غافل بود. در هر حرکتی (گر چه کوچک باشد) اگر باطل را تقویت کردیم به همان اندازه از دین خدا فاصله گرفته ایم     حکمت عبادات آیت الله جوادی آملی صفحه 57

در قدیم علماى اخلاق و مربیان، دستور محاسبه ی نفس مى دادند. محاسبه ی نفس یعنى از نفس حساب كشیدن كه چكار كردى و چكار نكردى، چرا فلان جا این طور كردى و چرا فلان وقت این طور نكردى؟ مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، ج22، ص: 115

دستور العملي از حاج سيد احمد كربلايي به يكي از شاگردان خود
صبح مشارطه كند و بر خود سفارشهاي لازم را بكند. 2 - در تمام روز مراقبت كامل از اعضا و جوارح نمايد. 3 - به هنگام خواب محاسبه كرده و به حساب خود برسد

هان ای نفس! همه گنجینه‏ها را از نیکیها لبریز کن، و رنج عبادت را بر خود هموار نما. مباد که به سستی و راحت طلبی روی کنی، چه آن کس که به راحتی گرود، توشه‏ای برنگیرد محاسبة النفس مرحوم کفعمی
 
ای نفس! وای بر تو از عذاب! گویی به روز جزا ایمان نداری. همی پنداری که چون جان دهی ضایع گردی، یا چون برانگیخته شوی راه بازگشت داری؟ هرگز! هرگز! یقین بدان که آنچه وعده‏ات دادند حتمی است. محاسبة النفس مرحوم کفعمی

تو می‏پنداری که بی‏هدف رها شده‏ای؟ مگر نطفه‏ای از آب جهنده نبودی که به علقه تبدیل گشتی، سپس تو را آفرید و موزون ساخت؟ آیا چنین آفرینشگری را توان احیای مردگان نیست؟ محاسبة النفس مرحوم کفعمی

ای نفس! اگر ایمان داری که تو را روز محشر باز پرسند، و از همه این امور آگاهی، پس چرا عمل خویش به تأخیر می‏افکنی؟ در حالی که مرگ نزدیک است و چه بسا برق آسا تو را دریابد و آنی مهلت ندهد! محاسبة النفس مرحوم کفعمی

در حسابرسى بايد كاملا خود را از خويشتن تخليه نمود، يعنى بايد خود را به جاى ديگرى فرض كرد و مورد محاسبه قرار داد. در احاديث آمده است: مؤمن بايد در مقام محاسبه، خود را همانند شريكى كه از شريكش حساب مى‏كشد زير ذرّه‏بين حساب قرار دهد، و به ديگر سخن، تمام حركات و خاطرات و انديشه‏ها و برخوردها را در برابر خويش مجسّم نموده و بدون ذرّه‏اى اغماض و چشم پوشى، اعمال خود را بررسى كند                         نقطه‏هاى‏آغازدراخلاق‏عملى ص :  359

 پس از آنكه انسان در محكمه وجدان از خود دادخواهى كرد و خود را مقصر شناخت، حال نوبت مى‏رسد به معاتبه يعنى انتقاد از خود. خوشا به حال آنان كه از وادى خودخواهى و خودپسندى بيرون آمده و براى خود در درون خويش واعظى دارند، و بدا به حال كسانى كه در وادى خود خواهى باقى مانده و نصيحت پذير نيستند                         نقطه‏هاى‏آغازدراخلاق‏عملى ص :  374


ملازم باشيد به مراقبه صغري و كبري و محاسبه و معاقبه نفس به آنچه كه شايسته و لازم است. منظور از مراقبه صغري، محاسبه نفس است از جهت صدور گناه و مراقبه كبري، دوام ذكر و عدم غفلت است در حد امكان ]. منبع:كتاب اسوه عارفان   آقاي قاضي
[ منظور از مراقبه صغري، محاسبه نفس است از جهت صدور گناه و خطا حتي ترك مستحبات و ارتكاب مكروهات و مراقبه كبري، دوام ذكر و توجه و عدم غفلت در حد امكان ]. منبع:كتاب اسوه عارفان   آقاي قاضي

اين كه محاسبه و مراقبه بسيار سخت است‏براي آن است كه قاضي مي‏خواهد خودش‏را محاكمه كند، اين حب نفس مايه كوري قضاهاي قاضي است: «حب الشي‏ء يعمي‏و يصم‏»تقواي درمراقبت مرحله اي است دشوار، اما تقواي در محاسبه به مراتب دشوارتر چراكه انسان مي بايد قاضي‏خود باشد تاحب نفس را كنار بگذارد و كار خود را بدون حب و بغض داوري كند چون‏«حبك الشي‏ء يعمي و يصم‏» انسان وقتي به خود علاقه‏مند است‏سخت است كه خود رامحكوم كند پس مواظب باشيم دردادگاه وجدان حب نفس مايه كوري قضاوتهايمان  نشودچراكه حب الشيء يعمي ويصم آیه الله جوادی آملی

راه غلبه بر نفس، محاسبه است، بعضی اولیای خدا یک دفتری همراه خود داشتند و هر کاری که می‌کردند می‌نوشتند، در آخر روز هم نشسته و حساب کارهای خود را می‌کردند که ما در این روز چه کردیم، چه مقدار اطاعت خداوند متعال را نمودیم، چه مقدار سرپیچی و نافرمانی کردیم. از مواعظ آیت الله مجتهدی (ره

آیة الله استاد حسن زاده آملی می‌فرماید: یکی از کلمات قصار علامه طباطبایی، این بود که:
«ما کاری مهم‌تر از خودسازی نداریم.»و علامه می‌فرمود:
«تخم سعادت، مراقبت است


مراتب مراقبه از منظر علّامه طباطبايى
سالك در مراحل اوليه يك نوع مراقبه‏اى دارد و در مراحل ديگر انواع ديگرى. هرچه رو به كمال مى‏رود و طىّ منازل و مراحل كند، مراقبه او دقيق‏تر و عميق‏تر خواهد شد، به طورى كه آن درجات از مراقبه را اگر بر سالك مبتدى تحميل كنند از عهده آن برنيامده و يك باره بار سلوك را به زمين مى‏گذارد، يا سوخته و هلاك مى‏شود، ولى رفته رفته در اثر مراقبه در درجات اوليه و تقويت در سلوك مى‏تواند مراتب عاليه از مراقبه را در مراحل بعدى بجاى آورد و در اين حالات بسيارى از مباحات در منازل اوليه، بر او حرام و ممنوع مى‏گردد.
در اثر مراقبه شديد و اهتمام به آن، آثار حبّ و عشق در ضمير سالك هويدا مى‏گردد؛ زيرا عشق به جمال و كمال على الاطلاق، فطرى بشر بوده و با نهاد او عجين شده و در ذات او به وديعت گذارده شده است، ليكن علاقه به كثرت و حبّ‏ به ماديّات، حجاب‏هاى عشق فطرى مى‏گردند و نمى‏گذارند كه اين پرتو ازلى ظاهر گردد.
به واسطه مراقبه، كم‏كم حجاب‏ها ضعيف شده تا بالاخره از ميان مى‏رود و آن عشق و حبّ فطرى ظهور نموده ضمير انسان را به آن مبدأ جمال و كمال رهبرى مى‏كند. اين مراقبه در اصطلاح عرفا تعبير به مِىْ شده است‏